„W imię honoru” – pamięć, która zobowiązuje

18 września 2026 roku w Fajsławicach odbyła się konferencja historyczna „W imię honoru – Antoni Kopaczewski „Lew” i jego żołnierze. Pamięć, edukacja, dziedzictwo”. Spotkanie poświęcone było historii żołnierzy polskiego podziemia niepodległościowego oraz tragicznym wydarzeniom, do których doszło 8 września 1946 roku w Ignasinie.

Wydarzenie było realizacją zadania publicznego współfinansowanego przez Województwo Lubelskie, którego realizację podjęło Stowarzyszenie Mieszkańców Gminy Fajsławice „Wspólna Przyszłość”, we współpracy z Gminnym Ośrodkiem Kultury w Fajsławicach oraz Gminą Fajsławice. Wspólna inicjatywa pokazała, jak ważną rolę w pielęgnowaniu lokalnej historii odgrywają samorząd, organizacje społeczne i instytucje kultury.

Historia zapisana w pamięci mieszkańców

Konferencja była okazją do przybliżenia postaci Antoniego Kopaczewskiego ps. „Lew” i jego żołnierzy oraz przedstawienia realiów działalności polskiego podziemia niepodległościowego po II wojnie światowej.

Szczególne miejsce zajęły wydarzenia z 8 września 1946 roku. Tego dnia w Ignasinie doszło do tragicznego starcia oddziału „Lwa” z siłami Urzędu Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej. W wyniku walk śmierć ponieśli żołnierze oddziału, a także gospodarze posesji, Stanisław i Helena Dziachanowie, oraz ich czteroletnia córka Anna.

Pamięć o tych wydarzeniach jest ważną częścią dziedzictwa Gminy Fajsławice i pozostaje istotnym elementem lokalnej edukacji historycznej.

Modlitwa, hołd i pamięć

Obchody rozpoczęła msza święta w intencji poległych, odprawiona przez proboszcza parafii Fajsławice ks. Roberta Śliża oraz kapelana ks. Stanisława Górę. W uroczystości uczestniczyły poczty sztandarowe gminnych szkół podstawowych oraz przedstawiciele NSZZ „Solidarność” Rolników Indywidualnych.

Po nabożeństwie uczestnicy udali się na cmentarz parafialny, gdzie przy grobie rodziny Dziachanów złożono kwiaty i zapalono znicze. Następnie w Ignasinie, przy pomniku upamiętniającym wydarzenia z 1946 roku, oddano hołd poległym poprzez złożenie wiązanek, zapalenie zniczy i wspólną chwilę zadumy.

Wybitni prelegenci i ważna lekcja historii

Centralnym punktem wydarzenia była konferencja w sali widowiskowej Gminnego Ośrodka Kultury w Fajsławicach, którą poprowadziła dyrektor GOK Ewelina Mazur.

Spotkanie rozpoczął występ wokalny Adrianny Sawy, uczennicy Szkoły Podstawowej w Fajsławicach. Następnie uczestnicy wysłuchali wystąpień zaproszonych naukowców – prof. Jarosława Rabińskiego z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego oraz prof. Tomasza Panfila z Biura Edukacji Narodowej Centrali Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie.

Prelegenci przedstawili szeroki kontekst działalności Polskiego Państwa Podziemnego oraz powojennego podziemia niepodległościowego. Szczegółowo omówiona została również działalność Antoniego Kopaczewskiego „Lwa” oraz przebieg wydarzeń w Ignasinie.

Obecność znakomitych mówców akademickich nadała konferencji szczególną rangę. Dla młodzieży szkolnej była to natomiast cenna lekcja historii – pokazująca, że wielka historia nie rozgrywała się wyłącznie w odległych miejscach i podręcznikach. Jej ślady znajdują się również w miejscowościach, w których żyjemy, a losy konkretnych osób są częścią historii naszych małych ojczyzn.

Młodzi poznają historię swojej gminy

Ważnym elementem wydarzenia było podsumowanie gminnego konkursu historycznego poświęconego Antoniemu Kopaczewskiemu ps. „Lew”, przygotowanego we współpracy ze szkołami podstawowymi z terenu gminy.

Podczas konferencji wręczono nagrody laureatom konkursu historycznego i plastycznego. Była to nie tylko forma docenienia młodych uczestników, ale również zachęta do dalszego poznawania historii własnego regionu.

Uczestnicy mogli ponadto obejrzeć wystawę dokumentów, fotografii i materiałów związanych z działalnością konspiracyjną na Lubelszczyźnie oraz prace wykonane przez uczestników konkursów.

Wspólna troska o lokalne dziedzictwo

W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele samorządu, instytucji publicznych, organizacji społecznych, środowisk historycznych, szkół, nauczyciele i młodzież. Szczególną grupę stanowili członkowie rodzin poległych, potomkowie osób związanych z wydarzeniami z 1946 roku oraz mieszkańcy Gminy Fajsławice.

Głos zabrał również Wójt Gminy Fajsławice Janusz Pędzisz, zwracając uwagę na znaczenie poznawania lokalnej historii i przekazywania pamięci kolejnym pokoleniom. Troska o historyczne dziedzictwo jest bowiem nie tylko obowiązkiem instytucji, ale wspólną sprawą całej lokalnej społeczności.

Konferencja „W imię honoru” pokazała, że pamięć o przeszłości może łączyć pokolenia. Dzięki takim inicjatywom mieszkańcy mogą lepiej poznawać historię swojej gminy, a młodzi ludzie mają możliwość zetknięcia się z wydarzeniami, które rozgrywały się w ich najbliższym otoczeniu.

Pamięć o ludziach i wydarzeniach sprzed lat pozostaje częścią naszego wspólnego dziedzictwa. To od nas zależy, czy zostanie zachowana i przekazana kolejnym pokoleniom.

Dziękujemy wszystkim prelegentom, uczestnikom, nauczycielom, młodzieży, rodzinom osób związanych z wydarzeniami z 1946 roku oraz wszystkim osobom zaangażowanym w przygotowanie i realizację konferencji.

Zadanie publiczne współfinansowane przez Województwo Lubelskie.

Organizator realizujący zadanie: Stowarzyszenie Mieszkańców Gminy Fajsławice „Wspólna Przyszłość”
Współpraca: Gminny Ośrodek Kultury w Fajsławicach, Gmina Fajsławice